|
Nederland is
alijd een net exporteur van grote kwantiteiten van voedsel geweest. De
Duitse bezetters maakte vlug aanspraaak op de over-productie om de
Duitse bevolking te voeden. Voor verschillende jaren had dat geen
seriouze consequenties aan het voedsel voorziening aan de Nederlandse
bevolking.
Het
rantsioenering van voedsel, en brandstoffen, began zo langzaam al in
1939 maar beride zich snell uit in de latere gedeelte van de oorlog. De
lijst die hieronder staat geeft een indruk van de versnellende
rantsioenering van voedsel en andere goederen.
Op een manier
geeft te tafel die de rantsioneering beschrijjft een verkeerde indruk.
In het begin betekende rantsioneering niet dat er nier genoeg
beschikbaar was voor de bevolking. Maar het betekende ook niet dat in de
latere jaren de gerantsoeneerde goederen altijd beschikbaar waren - voor
enige prijs.
Bij elkaar,
de rantsionering voor september 1944 bracht geen ondervoeding. Tegen
die tijd had haast iedereen 10 tot 20 kg in gewicht verloren vergeleken
met het begin van de oorlog. Tefeb die tijd bleven gewichten op het
zelfde pijl staan en in werkelijkheid voelde mensen zich gezonder
dan voorheen. Alleen, over het algemeen, hadden ze meer last van de kou
en waren ze meer vatbaar om ziek te worden. Maar ook was de compositie
van maaltijden verandert en de kwalteit van het koken er naar beneden
gegaan.
Tot op een
punt was de honger winter niet helemaal door de onder-productie of
voedsel maar meer omdat het hele distributie systeem in elkaar viel.
Operation Market Garden was al in voorbereiding. In de vroege ochtend van
17 september begon deze actie op de avond van de zelfde dag riep de
Nederlandse reging (in balingschap) een algemene spoorweg staking uit.
Als
represaille maatregel tegen de spoorwegstaking en als middel om deze
staking te breken besloot Seyss-inquart in de laatste week van september
1944 om all voedsel transporten naar het westen van het land te
blokkeren. Dit besluit is vermoedelijk op 27 september in werking
getreden. Het
werdt opgeheven in oktober 1944 dank zij de inzet van Duits
spoorwegpersoneel.
Natuurlijk, tegen die tijd was
er ook een tekort van bunker olie for treinen en de binnenvaart maar ook
een tekort aan werkmensen als veel daarvan waren weggevoerd om als
slaven in Duitsland te werken. Het ronselen van werkkrachten, dat
razzias genoemd werden, bouwde zich snel op na de Dolle Dinsdag toen de
overgebleven Duitsetroepen en de Nederlandse collaborateurs bang werden
dat ze gauw opgepakt zouden worden door de optrekkende geallieerde
troepen. De reactie was om mannen in de leeftijds groep va n 17
tot 45 jaar op te ronden - door van deur tot deur te gaan - en ze te
dwingen om vededigings werken voor de Duitsers te graven langs de IJssel
zo ver noord en zelfs voorbij Hattem.
In de tussentijd werdt er ook
gebruik gemaakt van de binnenvaart om voedsel te transporteren van het
noordoosten naar het zuidwesten. Jammer genoeg was de winter van 1944-45
erg streng. Op 23 December waren de binnenvaart wegen dicht gevroren zo
dat deze vorm van transport niet meer gebruikt kon worden. Het was pas
weer mogenlijk in het midden van februari on voedsel via de Zuider Zee
te transporteren.
Tegen die tijd was het ook
mogenlijk om de nood voorraad beschikbaar gemaakt door het Zweedse Rode
Kruis, dat al in het midden van Januarie in Delfzijl aangekomen was,
door te sturen. Met dat meel bakkers konden weer brood bakken
maar het was pas bij 8 mei, ongeveer een maand voor het einde van de
oorlog, voor dat mogenlijk was. Het voorsoorteren en verdelen nam erg
lang en in de tussentijd bleef de honger nood.
Het boek "Rotterdam 1940 tot 1945"
verteld dat voedsel droppings per vliegtuig begonnen in Rotterdam 29 april1945. Doch pas op 8 Mei
kregen de bakkers meel om brood te bakken. |
The
Netherlands had always been a net exporter of substantial quantities of
food. The German occupiers soon made a claim on the overproduction to
feed the German population. For several years this did not have a serious impact on the food supply
available to the Dutch population. The rationing of food, and energy, started
slowly, actually, as early as 1939, but rapidly accelerated during the latter parts of the war.
The list hereunder shows the accelerating rate of the rationing of food
and other supplies.
In a way the table showing the rationing is misleading in that rationing did
not necessarily mean that, in the beginning, food supplies were inadequate. Neither did it
mean in the later years that any of the rationed goods were available at
all - at any price.
All in all, the rationing prior to
September 1944 did not lead to malnutrition. But virtually everyone by
then was about 10 to 20 kg lighter compared with that at the start of
the war. But that time everyone's weight stabilized and in reality most
felt physically better than before. Except that they found it harder to
cope with the cold and were more susceptible to diseases. Moreover,
meals had changed in composition and the culinary quality had
vastly deteriorated.
The hunger winter, to some extent was not entirely due
to the underproduction of food but more so because of the total collapse
of the distribution system. Operation
Market Garden was under preparation. In the early morning of 17
September it started and in the evening of the same day called the
Netherlands Government (in exile) for a general railway strike.
As reprisal for the railway strike and in
effort to break the strike the NSB Government under Seyss-Inquart
decided in the last week of September 1944 to ban all transportation of
food to the the western part of the Netherlands. This prohibition was
probably instituted on 27 September. It was lifted however in October
1944 because railway operations were taken over by personnel of the
German railway system.
Of course, by then, not only was there a
shortage of bunker fuels for train and river transport but also a
shortage of manpower as many men had been transported as slave labor to
Germany. The roundup of labor, referred to a Razzias, had accelerated
after Dolle Dinsdag (Crazy Tuesday) when the remaining German troops and
Dutch collaborators feared imminent capture by the advancing allied
forces. The response was to round up - in a door to door action - all
able bodies labor in the age range of 17 to [] for the forcible
construction of defensive works along the IJssel River as far north and
beyond Hattem.
In the meantime use was also made of
inland water transportation to transport food from the northeast to the
southwest. However, the 1944-45 winter was severe and on 23 December the
freezing over of inland waterways put a stop to that form of transport.
Only by mid-February was it possible again to transport food via the
then Zuider Zee (later called IJssel Meer (or lake.)
By that time the emergency
supplies end by the Swedish Red Cross, that already in mid-January had
arrived in Delfzijl, be transported to west Netherlands. With the
flour that was supplied the bakers could bake bread but that wasn't
until May 8 less than a month before the end of the war before that was
possible. The sorting and allocation took a long time and in the
meantime starvation continued.
In "Rotterdam 1940 - 1945" is
reported that the aerial "bombardment' from airplanes started in
Rotterdam on 29 April 1945. Nut that it took til 8 May before the bakers
received the flour to bake bread.
|
